2026 ÖABT Özel Eğitim

Duyusal Yetersizliklerde Uzmanlaşmak: İşitme ve Görme Yetersizliği Eğitimi (ÖABT Tam Rehber)

Bilgi edinme sürecimizin yaklaşık %90'ı görme ve işitme duyularımız aracılığıyla gerçekleşir. Bu duyulardan birinde veya her ikisinde meydana gelen yetersizlik, bireyin dünyayı algılama biçimini kökten değiştirir. Atp Özel Eğitim olarak temel vizyonumuz, bu engelleri teknoloji, doğru metodoloji ve uzman kadro ile aşmaktır. Özel Eğitim ÖABT adayları için bu başlık, sınavda %10'luk bir ağırlığa sahip olup, hem anatomik bilgi hem de özel öğretim yöntemleri açısından derinlik gerektirir.

---

İŞİTME YETERSIZLIĞI VE EĞİTİM SÜREÇLERİ

1.1. İşitme Yetersizliğinin Tanımı ve Sınıflandırılması

İşitme yetersizliği, işitme duyarlılığının, bireyin dil ve konuşma gelişimini olumsuz etkileyecek düzeyde kaybıdır. ÖABT bağlamında kaybın derecesi ve oluş zamanı hayati önem taşır:

• Dil Öncesi (Pre-lingual) Kayıp: Dil kazanılmadan önce gerçekleşen kayıplardır. Bu gruptaki çocuklarda özel eğitim desteği kritik bir zorunluluktur.

• Dil Sonrası (Post-lingual) Kayıp: Dil gelişimi tamamlandıktan sonra oluşan kayıplardır.

• Kaybın Derecesi: Çok hafif (16-25 dB) ile Çok İleri Derece (91 dB ve üzeri) arasında değişir.

1.2. İşitme Kaybı Türleri

1. İletimsel İşitme Kaybı: Dış veya orta kulaktaki sorunlardan kaynaklanır. Genellikle tıbbi tedavi ile düzeltilebilir.

2. Duyusal-Sinirsel (Sensorineural) İşitme Kayabı: İç kulak (koklea) veya işitme sinirindeki hasarlardır. Kalıcıdır ve özel eğitim/cihazlandırma gerektirir.

3. Mikst (Karma) Tip: Her iki türün birleşimidir.

4. Merkezi İşitme İşlemleme Bozukluğu: Kulak duyar ancak beyin sesi anlamlandıramaz.

1.3. Atp Özel Eğitim’de İşitme Eğitimi Yöntemleri

Öğretmen adaylarının sınavda en çok karşılaştığı yöntemler şunlardır:

• Sözel-İşitsel Yaklaşım: Bireyin kalıntı işitmesini (residual hearing) kullanarak konuşma dilini edinmesini sağlar. Görsel ipuçları (dudak okuma) minimumda tutulur.

• İşitme-Sözel Terapi (LSLS): Tamamen işitme kalıntısına odaklanan, ailenin eğitimci rolünde olduğu bir yöntemdir.

• İşaret Dili: İşitme engellilerin kendi aralarında geliştirdikleri görsel-hareket temelli dildir. Atp Özel Eğitim olarak Türk İşaret Dili'nin (TİD) kültürel önemini vurguluyoruz.

• Total İletişim: Bireyin ihtiyacına göre işaret, konuşma, dudak okuma ve teknolojik cihazların hepsinin bir arada kullanılmasıdır.

---

GÖRME YETERSIZLIĞI VE REHABİLİTASYON

2.1. Tanımsal Yaklaşım: Yasal ve Eğitsel Tanım

• Yasal Tanım: Gerekli düzeltmelerden (gözlük vb.) sonra iyi gören gözdeki görme keskinliğinin 20/200'den az olması.

• Eğitsel Tanım: Eğitimi için görme duyusu dışındaki duyulara (dokunma, işitme) veya yoğun materyal uyarlamasına ihtiyaç duyan bireydir.

2.2. Görme Yetersizliğinin Nedenleri ve Yaygınlığı

Katarakt, glokom, prematüre retinopatisi (ROP) ve genetik faktörler başlıca nedenlerdir. ÖABT'de karşımıza çıkan "Albinizm" gibi durumların görme üzerindeki etkileri de bu kapsamda değerlendirilir.

2.3. Bağımsız Hareket ve Oryantasyon Eğitimi

Görme engelli birey için eğitim, sınıftan önce koridorda ve sokakta başlar.

• Oryantasyon: Kalan duyuları kullanarak çevredeki konumunu belirleme.

• Bağımsız Hareket: Baston veya rehber yardımıyla güvenli bir şekilde yer değiştirme. Atp Özel Eğitim, öğrencilerinin toplumsal hayata tam katılımı için bu eğitimi müfredatının merkezine koyar.

2.4. Akademik Uyarlamalar ve Materyaller

• Braille Alfabesi: 6 noktalı kabartma yazı sistemi. Sadece okuma değil, matematiksel semboller (Nemeth Code) için de kullanılır.

• Büyük Puntolu Materyaller: Az gören öğrenciler için kontrastın ve ışığın ayarlanması.

• Dokunsal Materyaller: Kabartma haritalar, geometrik şekiller ve 3D modeller.

---

ÖABT İÇİN KRİTİK ANALİZ VE ÖĞRETMEN STRATEJİLERİ

3.1. Kaynaştırma ve Bütünleştirme Ortamlarında Destek

İşitme veya görme yetersizliği olan bir öğrenci genel eğitim sınıfındaysa;

1. Fiziksel Çevre: Sınıfın akustiği düzenlenmeli (yankı önlenmeli), görme engelli öğrenci için sınıf düzeni sabit tutulmalıdır.

2. Öğretimsel Uyarlama: Öğretmen arkası dönük konuşmamalı (dudak okuma için), tahtaya yazdığı her şeyi seslendirmelidir.

3. Teknolojik Destek: FM sistemleri, ekran okuyucu programlar (JAWS, NVDA) ve akıllı baston teknolojileri.

---

ATP ÖZEL EĞİTİM VİZYONU VE GELECEK PERSPEKTİFİ

Atp Özel Eğitim, duyusal yetersizliği olan bireylerin "eksik" değil, "farklı duyusal girdiyle öğrenen" bireyler olduğunu savunur. Modern rehabilitasyon merkezimizde, koklear implant sonrası dil terapisi ve az görenler için az gören rehabilitasyonu gibi spesifik alanlarda derinleşiyoruz.

2026 ÖABT Özel Eğitim

DİL VE KONUŞMA GÜÇLÜĞÜ: İLETİŞİMİN ÖNÜNDEKİ ENGELLERİ BİLİMSEL YÖNTEMLERLE AŞMAK

İletişim, bilginin bir göndericiden bir alıcıya aktarılması sürecidir. Dil, bu süreçte kullanılan kurallar sistemidir (kodlama); konuşma ise bu sistemin fiziksel olarak seslendirilmesidir. Atp Özel Eğitim olarak biz, sadece "konuşamayan" değil, "kendini ifade etmekte zorlanan" her bireyin iletişim hakkını savunuyoruz. ÖABT Özel Eğitim sınavında %5 ağırlığa sahip olan bu konu, dilin morfolojik, semantik ve pragmatik yapısını bilmeyi gerektiren oldukça teknik bir alandır.

Dil ve Konuşma Bozukluklarının Sınıflandırılması

ÖABT adayları için bu bozuklukları doğru kategorize etmek, sınav sorularını çözmenin anahtarıdır.

1. Konuşma Bozuklukları (Sesletim ve Akıcılık)

Konuşma bozuklukları, seslerin üretimi, hızı ve ritmi ile ilgilidir:

• Artikülasyon (Sesletim) Bozukluğu: Kişinin konuşma seslerini (r, s, l gibi) hatalı üretmesidir. "Araba" yerine "Ayaba" denmesi bir artikülasyon sorunudur.

• Fonolojik Bozukluk: Bireyin sesleri üretebilmesine rağmen, dilin ses sistemini ve kurallarını kavrayamamasıdır. Seslerin yerini değiştirme veya düşürme sıktır.

• Akıcılık Bozuklukları (Kekemelik ve Hızlı-Bozuk Konuşma): Konuşmanın ritminde, hızında ve akışında meydana gelen kesintilerdir.

• Ses Bozuklukları: Sesin perdesi, şiddeti veya kalitesindeki (boğukluk, hırıltı) anormalliklerdir.

2. Dil Bozuklukları (Anlama ve İfade Etme)

Dil bozuklukları, mesajın içeriği ve kurallarıyla ilgilidir:

• Gecikmiş Dil ve Konuşma: Çocuğun dil gelişim basamaklarının (babıldama, tek sözcük, cümle kurma) yaşıtlarından belirgin şekilde geride olmasıdır.

• Özgül Dil Bozukluğu (ÖDB): İşitme kaybı, zeka geriliği veya nörolojik bir sorun olmaksızın sadece dil becerilerinde görülen güçlüklerdir.

• Afazi: Beyindeki dil merkezlerinin hasar görmesi sonucu oluşan dil kaybıdır (Genellikle yetişkinlerde inme sonrası görülse de çocukluk çağı afazileri de mevcuttur).

Dilin Bileşenleri: ÖABT'nin Vazgeçilmez Teknik Bilgileri

Bir özel eğitim öğretmeni, müdahale planı hazırlarken dilin şu beş bileşenini analiz etmelidir:

1. Fonoloji (Ses Bilgisi): Dilin ses birimlerini incelemek.

2. Morfoloji (Biçim Bilgisi): Ekler ve kelime yapısı (Örn: "Gel-iyor-um").

3. Sentaks (Söz Dizimi): Cümle kurma kuralları.

4. Semantik (Anlam Bilgisi): Kelime dağarcığı ve kavram bilgisi.

5. Pragmatik (Kullanım Bilgisi): Dilin sosyal bağlamda kullanımı (Sıra bekleme, göz teması, şaka anlama).

Atp Özel Eğitim’de Terapi Yaklaşımları ve Müdahale Stratejileri

Dil ve konuşma güçlüğü yaşayan bireylerde "bekle ve gör" yaklaşımı büyük bir hatadır. Kurumumuzda uygulanan bilimsel yöntemler şunlardır:

Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemleri (ADİS)

Konuşma becerisi henüz gelişmemiş veya kalıcı olarak sınırlı olan bireyler için:

• PECS (Picture Exchange Communication System): Resim değiş tokuşuna dayalı sistem.

• İşaret Dili ve Doğal İşaretler.

• Konuşma Üreten Cihazlar (VOCA): Tabletlere yüklenen özel yazılımlar sayesinde çocuğun resimlere basarak sesli iletişim kurması.

Doğal Dil Öğretim Stratejileri

Atp Özel Eğitim olarak eğitimin çocuğun doğal ortamında sürmesini önemsiyoruz:

• Model Olma: Çocuğun söylediğini doğru şekilde tekrar etme.

• Genişletme: Çocuk "Top" dediğinde, "Evet, büyük kırmızı top" diyerek cümleyi zenginleştirme.

• Fırsat Öğretimi: Çocuğun ulaşamayacağı bir yere sevdiği oyuncağı koyarak onu istekte bulunmaya (iletişim başlatmaya) teşvik etme.

Dil ve Konuşma Güçlüğü Olan Çocukların Okul Başarısı

Dil bozuklukları, ileride Özgül Öğrenme Güçlüğü (Disleksi) riskini de beraberinde getirir. Çünkü okuma-yazma süreci aslında seslerin görsel sembollere dönüştürülmesidir. Atp Özel Eğitim uzmanları, okul öncesi dönemdeki fonolojik farkındalık eğitiminin, ilkokuldaki akademik başarının %70’ini garanti ettiğini belirtmektedir.

Atp Özel Eğitim’in Farkı: Multidisipliner Bakış

Bizim için bir "kekemelik" sadece konuşma terapisi değildir; aynı zamanda özgüven yönetimi ve kaygı terapisidir. Dil ve konuşma terapistlerimiz, özel eğitim öğretmenlerimiz ve psikologlarımızla koordineli çalışarak bireyin sadece konuşmasını değil, "sosyal kabulünü" de hedefliyoruz.

SEO ve Anahtar Kelime Stratejisi

• Odak Kelime: Dil ve Konuşma Güçlüğü Eğitimi

• LSI Anahtar Kelimeler: Kekemelik terapisi teknikleri, gecikmiş konuşma belirtileri, artikülasyon bozukluğu egzersizleri, ÖABT özel eğitim dil ve konuşma notları, Atp Özel Eğitim konuşma terapisi, PECS yöntemi nedir.