2026 ÖABT Özel Eğitim

ÖZEL EĞİTİMDE İKİ UÇ SPEKTRUM: ÖZGÜL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE ÖZEL YETENEKLİ BİREYLER (ÖABT REHBERİ)

Eğitim sistemimiz genellikle "ortalama" öğrenciye göre tasarlanmıştır. Ancak, Atp Özel Eğitim olarak biz biliyoruz ki, öğrenme süreçleri doğrusal bir çizgiden ziyade devasa bir ağ gibidir. Bu makalede, Özel Eğitim ÖABT sınavının en kritik konularından biri olan; bir yanda akademik becerilerde tipik gelişimin gerisinde kalan Özgül Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG), diğer yanda ise bu gelişimin çok ilerisinde seyreden Özel Yetenekli Bireyler konusunu tüm ayrıntılarıyla ele alacağız.

---

BÖLÜM 1: ÖZGÜL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ (ÖÖG) NEDİR?

Özgül Öğrenme Güçlüğü, zekası normal ya da normalin üzerinde olan bireylerin, standart eğitim yöntemlerine rağmen okuma, yazma, matematik veya kendini ifade etme gibi alanlarda yaşadığı nörobiyolojik temelli bir sorundur. ÖABT adaylarının bilmesi gereken en önemli nokta, ÖÖG'nin bir "zeka geriliği" olmadığıdır.

1.1. Disleksi: Kelimelerin Dansı (Okuma Güçlüğü)

Disleksi, ÖÖG’nin en sık görülen alt tipidir. Okuma akıcılığı, fonolojik farkındalık (ses birimlerini ayırt etme) ve kelime tanıma süreçlerindeki zorluklarla karakterize edilir.

• Belirtileri: Harfleri karıştırma (b-d, p-q), kelimeleri ters okuma, satır atlama, okuduğunu anlamada güçlük.

• Atp Özel Eğitim Yaklaşımı: Disleksili bireylerde "Çok Duyulu Eğitim Metodu" (VAKT - Görsel, İşitsel, Kinestetik, Dokunsal) uygulanmalıdır. Harfin şekline dokunmak, sesini duymak ve havada çizmek öğrenmeyi kalıcı kılar.

1.2. Disgrafi: Yazılı Anlatım Güçlüğü

Yazma eylemi; motor beceriler, el-göz koordinasyonu ve dil işleme süreçlerinin birleşimidir. Disgrafili bireylerde bu koordinasyon kopuktur.

• Önemli Detay: Sadece "kötü yazı" değildir. Disgrafi, kelimeler arası boşluk bırakamama, büyük-küçük harf kullanımında tutarsızlık ve yazarken çabuk yorulma gibi semptomları kapsar.

1.3. Diskalkuli: Sayıların Gizemi (Matematik Güçlüğü)

Sayı kavramını algılama, işlem önceliğini karıştırma ve matematiksel sembolleri tanımada yaşanan güçlüktür. Diskalkulili bir çocuk için "5" sayısı sadece bir şekildir, niceliksel karşılığı zihinde canlanmayabilir.

---

BÖLÜM 2: ÖABT İÇİN ÖÖG TANILAMA VE MÜDAHALE STRATEJİLERİ

Sınavda sorulan "Müdahaleye Yanıt Modeli" (RTI), ÖÖG eğitiminde devrim yaratmıştır.

1. Birinci Katman: Genel sınıf içi kaliteli eğitim.

2. İkinci Katman: Küçük grup çalışmalarıyla yoğunlaştırılmış destek.

3. Üçüncü Katman: Birebir, uzman destekli özel eğitim (Atp Özel Eğitim Klinik Uygulamaları bu aşamadadır).

Bilişsel Strateji Eğitimi: ÖÖG olan bireylerde "Metabiliş" (Düşünmeyi düşünme) becerisi düşüktür. Strateji öğretimi (örneğin okuduğunu anlama için KWL tablosu) bu öğrenciler için can simidi niteliğindedir.

---

BÖLÜM 3: ÖZEL YETENEKLİ BİREYLE (ÜSTÜN ZEKALILAR)

Özel yetenekli bireyler, zeka, yaratıcılık, sanat veya liderlik alanlarında yaşıtlarına göre yüksek performans gösteren kişilerdir. ÖABT kapsamında Renzulli’nin "Üçlü Halkla Kuramı" mutlaka bilinmelidir:

1. Ortalamanın Üzerinde Yetenek

2. Yaratıcılık

3. Görev Sorumluluğu (Motivasyon)

3.1. Özel Yetenekliler İçin Eğitim Modelleri

Bu öğrencileri sıradan bir sınıfa hapsetmek, potansiyellerini köreltir. Atp Özel Eğitim olarak önerdiğimiz ve sınavda çıkan modeller:

• Zenginleştirme (Enrichment): Müfredatın derinlemesine genişletilmesi. Öğrenci sınıfta kalır ama daha karmaşık projeler yapar.

• Hızlandırma (Acceleration): Sınıf atlatma, üstten ders alma veya erken mezuniyet.

• Gruplama: Benzer yetenekteki çocukların bir araya getirilmesi (BİLSEM mantığı).

---

BÖLÜM 4: ÖZEL EĞİTİMDE "İKİ KERE ÖZEL" (TWICE EXCEPTIONAL - 2e) BİREYLER

İşte ÖABT'de fark yaratan bölüm: Bir çocuk hem Üstün Zekalı hem de Disleksili olabilir mi? Evet! Buna "İki Kere Özel" (2e) denir. Bu çocuklar:

• Yüksek zekalarıyla öğrenme güçlüklerini maskeleyebilirler.

• Ancak akademik yük arttıkça duygusal çöküş yaşarlar.

• Atp Özel Eğitim tanılamasında bu grup, en hassas şekilde incelenen ve özel BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı) gerektiren gruptur.

---

BÖLÜM 5: SEO ODAKLI ANAHTAR KELİME ANALİZİ VE AKADEMİK REFERANSLAR

Bu makale hazırlanırken aşağıdaki kavramlar (LSI Keywords) metne yedirilmiştir:

• Fonolojik farkındalık eğitimi

• Yürütücü işlevler bozukluğu

• Müdahaleye Yanıt Modeli (RTI)

• Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlama

• Atp Özel Eğitim vaka analizleri

• Bilişsel Müdahale Programı (PASS Teorisi)

2026 ÖABT Özel Eğitim

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP): ÖZEL EĞİTİMDE BAŞARININ YOL HARİTASI

Özel eğitim, "herkese uyan tek beden" yaklaşımının en çok iflas ettiği alandır. Bu noktada devreye giren Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP), özel gereksinimli bir bireyin potansiyelini en üst düzeye çıkarmak için tasarlanmış, yasal olarak zorunlu ve bilimsel dayanaklı bir rehberdir. Atp Özel Eğitim olarak biz, BEP’i sadece bir bürokratik zorunluluk değil, çocuğun geleceğine atılan bir imza olarak görüyoruz. ÖABT sınavında %6 ağırlığa sahip olan bu konu, aslında sınavın her sorusunun içine sızmış bir temel felsefedir.

BEP Nedir? Yasal Dayanaklar ve Tanım

BEP; özel eğitim ihtiyacı olan bireyin gelişim özelliklerini, eğitim performansını ve ihtiyaçlarını temel alarak hazırlanan, bireye sunulacak destek eğitim hizmetlerini içeren özel bir eğitim programıdır. Türkiye'de 573 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ile güvence altına alınmıştır.

BEP Hazırlama Süreci: Adım Adım Mükemmellik

Bir BEP'in kalitesi, hazırlık sürecindeki titizliğe bağlıdır. Atp Özel Eğitim protokollerine göre bu süreç şu aşamalardan oluşur:

1. Eğitsel Performans Düzeyinin Belirlenmesi

Bu, BEP'in başlangıç noktasıdır. Öğrencinin neyi yapamadığından ziyade, neyi yapabildiğine odaklanılır.

• Kaba Değerlendirme: Müfredat temelli kontrol listeleriyle çocuğun yeri belirlenir.

• Ayrıntılı Değerlendirme: Beceri analizi yapılarak öğrencinin mevcut seviyesi fotoğraf gibi çekilir.

2. Uzun Dönemli Hedefler (UDH) ve Kısa Dönemli Hedefler (KDH)

• Uzun Dönemli Hedefler: Bir eğitim dönemi veya bir yılın sonunda öğrencinin ulaşması beklenen genel kazanımlardır.

• Kısa Dönemli Hedefler: UDH'ye giden basamaklardır. ÖABT'de sıkça sorulan "Smart" (Akıllı) hedef kriterlerine uygun olmalıdır:

  • Specific (Belirgin)

  • Measurable (Ölçülebilir)

  • Achievable (Ulaşılabilir)

  • Realistic (Gerçekçi)

  • Time-bound (Zaman Sınırlı)

BEP Birimi (Ekibi): Kimler Masada Olmalı?

BEP bir ekip işidir. Atp Özel Eğitim’de bu ekip şu kişilerden oluşur:

1. Başkan: Okul müdürü veya görevlendireceği bir müdür yardımcısı.

2. Özel Eğitim Öğretmeni: Programın teknik mimarı.

3. Sınıf Öğretmeni: Genel eğitim ortamındaki gözlemci.

4. Rehber Öğretmen (Psikolojik Danışman): Sosyal ve duygusal süreçlerin takipçisi.

5. Aile: Çocuğun en iyi uzmanı.

6. Öğrenci: Mümkünse (kendini ifade edebilecek düzeydeyse) kendi geleceği hakkında söz sahibi olmalıdır.

Destek Eğitim Hizmetleri ve Uyarlamalar

BEP sadece ders hedeflerini içermez, aynı zamanda öğrencinin bu hedeflere ulaşması için gereken desteği de tanımlar:

• Kaynak Oda (Destek Eğitim Odası): Öğrencinin zorlandığı derslerde birebir destek alması.

• Ulaşım ve Fiziksel Uyarlamalar: Rampa, asansör veya özel materyaller.

• Sınav Uyarlamaları: Ek süre, okuyucu-işaretleyici desteği veya sınav ortamının düzenlenmesi.

BEP’in İzlenmesi ve Değerlendirilmesi

BEP statik bir doküman değil, yaşayan bir süreçtir. Atp Özel Eğitim bünyesinde geliştirdiğimiz "Dijital Gelişim Takip Sistemi" ile her KDH'nin gerçekleşme oranı haftalık olarak analiz edilir. Eğer öğrenci hedeflenen sürede ilerleme kaydedemiyorsa:

• Öğretim yöntemi değiştirilir.

• İpuçları artırılır.

• Hedefler basitleştirilir.

Bireyselleştirilmiş Öğretim Planı (BÖP) Farkı

ÖABT adaylarının en çok düştüğü hata BEP ile BÖP’ü karıştırmaktır.

• BEP: Yıllık stratejidir, genel hedefleri ve hizmetleri içerir.

• BÖP: Günlük veya haftalık uygulama planıdır. BEP'teki bir kısa dönemli hedefin nasıl öğretileceğinin (yöntem, araç-gereç, pekiştireç, süre) detaylı dökümüdür.

Atp Özel Eğitim’in BEP Yaklaşımı: Geleceği Tasarlamak

Kurumumuzda her çocuk için hazırlanan BEP, sadece akademik becerileri değil, "Bağımsız Yaşam Becerilerini" de kapsar. Bir öğrencimiz toplu taşıma kullanmayı öğrenirken, diğeri karmaşık matematik denklemleri çözebilir. Her iki hedef de bizim için aynı derecede değerlidir.

 

2026 ÖABT Özel Eğitim

ÖZEL EĞİTİMDE DEĞERLENDİRME VE TANILAMA SÜREÇLERİ: DOĞRU TEŞHİSTEN ETKİLİ EĞİTİME

Özel eğitimde değerlendirme, sadece bir çocuğa "tanı koymak" değil; onun güçlü ve zayıf yönlerini keşfetmek, ihtiyaçlarını belirlemek ve gelişimini sürekli izlemektir. Yanlış bir değerlendirme, öğrencinin yanlış yerleştirilmesine ve yıllar sürecek bir eğitim kaybına neden olabilir. Atp Özel Eğitim olarak biz, değerlendirmeyi eğitimin "pusulası" olarak görüyoruz. ÖABT sınavında %6 ağırlığa sahip olan bu konu, yasal süreçler ve test teknikleri açısından adaylar için belirleyici bir başlıktır.

Değerlendirmenin Temel Amaçları ve Aşamaları

Özel eğitimde değerlendirme süreci doğrusal bir hat üzerinde beş ana aşamada gerçekleşir. Her aşama, Atp Özel Eğitim uzmanları tarafından titizlikle takip edilir:

1. Tarama (Screening): Gelişimsel risk taşıyan çocukların hızlıca belirlenmesi.

2. Tanılama (Identification): Yetersizliğin türünün ve derecesinin tıbbi ve eğitsel olarak belirlenmesi.

3. Yerleştirme (Placement): Çocuğun En Az Kısıtlayıcı Eğitim Ortamına (EKEO) yönlendirilmesi.

4. Program Planlama: BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı) hedeflerinin seçilmesi.

5. Gelişimi İzleme: Uygulanan programın etkililiğinin periyodik olarak kontrol edilmesi.

Tıbbi ve Eğitsel Tanılama Arasındaki Farklar

ÖABT adaylarının en çok dikkat etmesi gereken ayrım budur.

• Tıbbi Tanılama: Hastanelerde hekimler tarafından yapılır. Fokus noktası, yetersizliğin biyolojik nedenleri ve tedavi yollarıdır (Örn: Otizm tanısı, işitme kaybı derecesi).

• Eğitsel Tanılama: RAM (Rehberlik ve Araştırma Merkezleri) tarafından yapılır. Fokus noktası, bireyin eğitimsel ihtiyaçları, öğrenme hızı ve gereken destek hizmetlerdir. Atp Özel Eğitim, eğitsel tanılama verilerini pedagojik birer yol haritasına dönüştürür.

Değerlendirme Yaklaşımları ve Kullanılan Araçlar

Modern özel eğitimde tek bir test sonucuyla karar verilmez. "Çoklu Değerlendirme" yaklaşımı esastır:

1. Standartlaştırılmış (Norm Dayanaklı) Testler

Bireyin performansını kendi yaş grubuyla kıyaslayan testlerdir.

• Zekâ Testleri: WISC-R, WISC-IV, ASİS, Stanford-Binet.

• Gelişim Ölçekleri: Denver II, AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri). Atp Özel Eğitim Notu: Bu testler sadece "potansiyeli" gösterir; öğrencinin günlük yaşamdaki başarısını tek başına yansıtmaz.

2. Ölçüt Dayanaklı Değerlendirme

Bireyin performansını bir gruba göre değil, önceden belirlenmiş bir "ölçüte" (beceriye) göre değerlendirir. "Ahmet 10 sorudan 8'ini doğru yanıtlıyor mu?" sorusuna cevap arar. BEP hazırlarken en çok bu yöntem kullanılır.

3. Alternatif ve Otantik Değerlendirme

Çocuğun gerçek hayat ortamındaki becerilerini ölçer.

• Portfolyo Değerlendirme: Öğrencinin zaman içindeki gelişimini gösteren çalışmalarının toplanması.

• Doğal Gözlem: Çocuğun oyun bahçesinde veya yemekhanede sergilediği sosyal etkileşimin kaydedilmesi.

Tanılamadan Yerleştirmeye: En Az Kısıtlayıcı Eğitim Ortamı (EKEO)

Değerlendirme sonucunda öğrenci için en uygun eğitim ortamı seçilir. Atp Özel Eğitim olarak temel felsefemiz, öğrencinin toplumdan izole edilmeden, akranlarıyla en yüksek düzeyde etkileşim kurabileceği ortamda bulunmasıdır:

1. Tam Zamanlı Kaynaştırma: Genel eğitim sınıfında destek hizmetlerle eğitim.

2. Yarı Zamanlı Kaynaştırma: Bazı derslerde genel eğitim, bazı derslerde destek eğitim odası.

3. Özel Eğitim Sınıfları: Genel eğitim okulu bünyesinde özel sınıf.

4. Özel Eğitim Okulları: Sadece özel gereksinimli bireylerin bulunduğu kurumlar.

5. Evde veya Hastanede Eğitim: Sağlık durumu okula gitmeye engel olanlar için.

Değerlendirme Sürecinde Etik ve Yasal İlkeler

Bir öğretmen adayı için sınavda "Etik" soruları hayati önem taşır:

• Gizlilik: Değerlendirme sonuçları aile izni olmadan paylaşılamaz.

• Kültürel Uygunluk: Testler öğrencinin ana diline ve kültürel arka planına uygun olmalıdır.

• Bütüncül Bakış: Tek bir test puanı ile tanı konulamaz.

Atp Özel Eğitim’de Değerlendirme Teknolojileri

Kurumumuzda, öğrencinin tepki sürelerini, dikkat dağılımını ve öğrenme stilini ölçen bilgisayar destekli değerlendirme araçları (Eye-tracking, dijital performans ölçerler) kullanılmaktadır. Bu sayede, subjektif yorumların ötesinde, tamamen somut verilere dayalı bir eğitim planı oluşturuyoruz.

SEO ve Anahtar Kelime Stratejisi

• Odak Kelime: Özel Eğitimde Değerlendirme Yöntemleri

• LSI: Eğitsel tanılama nedir, RAM randevu süreci, zeka testleri türleri, BEP için performans belirleme, Atp Özel Eğitim tanılama merkezi, Denver gelişim testi.