2026 ÖABT Özel Eğitim

ÖZEL EĞİTİMDE İKİ UÇ SPEKTRUM: ÖZGÜL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ VE ÖZEL YETENEKLİ BİREYLER (ÖABT REHBERİ)

Eğitim sistemimiz genellikle "ortalama" öğrenciye göre tasarlanmıştır. Ancak, Atp Özel Eğitim olarak biz biliyoruz ki, öğrenme süreçleri doğrusal bir çizgiden ziyade devasa bir ağ gibidir. Bu makalede, Özel Eğitim ÖABT sınavının en kritik konularından biri olan; bir yanda akademik becerilerde tipik gelişimin gerisinde kalan Özgül Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG), diğer yanda ise bu gelişimin çok ilerisinde seyreden Özel Yetenekli Bireyler konusunu tüm ayrıntılarıyla ele alacağız.

---

BÖLÜM 1: ÖZGÜL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ (ÖÖG) NEDİR?

Özgül Öğrenme Güçlüğü, zekası normal ya da normalin üzerinde olan bireylerin, standart eğitim yöntemlerine rağmen okuma, yazma, matematik veya kendini ifade etme gibi alanlarda yaşadığı nörobiyolojik temelli bir sorundur. ÖABT adaylarının bilmesi gereken en önemli nokta, ÖÖG'nin bir "zeka geriliği" olmadığıdır.

1.1. Disleksi: Kelimelerin Dansı (Okuma Güçlüğü)

Disleksi, ÖÖG’nin en sık görülen alt tipidir. Okuma akıcılığı, fonolojik farkındalık (ses birimlerini ayırt etme) ve kelime tanıma süreçlerindeki zorluklarla karakterize edilir.

• Belirtileri: Harfleri karıştırma (b-d, p-q), kelimeleri ters okuma, satır atlama, okuduğunu anlamada güçlük.

• Atp Özel Eğitim Yaklaşımı: Disleksili bireylerde "Çok Duyulu Eğitim Metodu" (VAKT - Görsel, İşitsel, Kinestetik, Dokunsal) uygulanmalıdır. Harfin şekline dokunmak, sesini duymak ve havada çizmek öğrenmeyi kalıcı kılar.

1.2. Disgrafi: Yazılı Anlatım Güçlüğü

Yazma eylemi; motor beceriler, el-göz koordinasyonu ve dil işleme süreçlerinin birleşimidir. Disgrafili bireylerde bu koordinasyon kopuktur.

• Önemli Detay: Sadece "kötü yazı" değildir. Disgrafi, kelimeler arası boşluk bırakamama, büyük-küçük harf kullanımında tutarsızlık ve yazarken çabuk yorulma gibi semptomları kapsar.

1.3. Diskalkuli: Sayıların Gizemi (Matematik Güçlüğü)

Sayı kavramını algılama, işlem önceliğini karıştırma ve matematiksel sembolleri tanımada yaşanan güçlüktür. Diskalkulili bir çocuk için "5" sayısı sadece bir şekildir, niceliksel karşılığı zihinde canlanmayabilir.

---

BÖLÜM 2: ÖABT İÇİN ÖÖG TANILAMA VE MÜDAHALE STRATEJİLERİ

Sınavda sorulan "Müdahaleye Yanıt Modeli" (RTI), ÖÖG eğitiminde devrim yaratmıştır.

1. Birinci Katman: Genel sınıf içi kaliteli eğitim.

2. İkinci Katman: Küçük grup çalışmalarıyla yoğunlaştırılmış destek.

3. Üçüncü Katman: Birebir, uzman destekli özel eğitim (Atp Özel Eğitim Klinik Uygulamaları bu aşamadadır).

Bilişsel Strateji Eğitimi: ÖÖG olan bireylerde "Metabiliş" (Düşünmeyi düşünme) becerisi düşüktür. Strateji öğretimi (örneğin okuduğunu anlama için KWL tablosu) bu öğrenciler için can simidi niteliğindedir.

---

BÖLÜM 3: ÖZEL YETENEKLİ BİREYLE (ÜSTÜN ZEKALILAR)

Özel yetenekli bireyler, zeka, yaratıcılık, sanat veya liderlik alanlarında yaşıtlarına göre yüksek performans gösteren kişilerdir. ÖABT kapsamında Renzulli’nin "Üçlü Halkla Kuramı" mutlaka bilinmelidir:

1. Ortalamanın Üzerinde Yetenek

2. Yaratıcılık

3. Görev Sorumluluğu (Motivasyon)

3.1. Özel Yetenekliler İçin Eğitim Modelleri

Bu öğrencileri sıradan bir sınıfa hapsetmek, potansiyellerini köreltir. Atp Özel Eğitim olarak önerdiğimiz ve sınavda çıkan modeller:

• Zenginleştirme (Enrichment): Müfredatın derinlemesine genişletilmesi. Öğrenci sınıfta kalır ama daha karmaşık projeler yapar.

• Hızlandırma (Acceleration): Sınıf atlatma, üstten ders alma veya erken mezuniyet.

• Gruplama: Benzer yetenekteki çocukların bir araya getirilmesi (BİLSEM mantığı).

---

BÖLÜM 4: ÖZEL EĞİTİMDE "İKİ KERE ÖZEL" (TWICE EXCEPTIONAL - 2e) BİREYLER

İşte ÖABT'de fark yaratan bölüm: Bir çocuk hem Üstün Zekalı hem de Disleksili olabilir mi? Evet! Buna "İki Kere Özel" (2e) denir. Bu çocuklar:

• Yüksek zekalarıyla öğrenme güçlüklerini maskeleyebilirler.

• Ancak akademik yük arttıkça duygusal çöküş yaşarlar.

• Atp Özel Eğitim tanılamasında bu grup, en hassas şekilde incelenen ve özel BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı) gerektiren gruptur.

---

BÖLÜM 5: SEO ODAKLI ANAHTAR KELİME ANALİZİ VE AKADEMİK REFERANSLAR

Bu makale hazırlanırken aşağıdaki kavramlar (LSI Keywords) metne yedirilmiştir:

• Fonolojik farkındalık eğitimi

• Yürütücü işlevler bozukluğu

• Müdahaleye Yanıt Modeli (RTI)

• Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlama

• Atp Özel Eğitim vaka analizleri

• Bilişsel Müdahale Programı (PASS Teorisi)

2026 ÖABT Özel Eğitim

DİL VE KONUŞMA GÜÇLÜĞÜ: İLETİŞİMİN ÖNÜNDEKİ ENGELLERİ BİLİMSEL YÖNTEMLERLE AŞMAK

İletişim, bilginin bir göndericiden bir alıcıya aktarılması sürecidir. Dil, bu süreçte kullanılan kurallar sistemidir (kodlama); konuşma ise bu sistemin fiziksel olarak seslendirilmesidir. Atp Özel Eğitim olarak biz, sadece "konuşamayan" değil, "kendini ifade etmekte zorlanan" her bireyin iletişim hakkını savunuyoruz. ÖABT Özel Eğitim sınavında %5 ağırlığa sahip olan bu konu, dilin morfolojik, semantik ve pragmatik yapısını bilmeyi gerektiren oldukça teknik bir alandır.

Dil ve Konuşma Bozukluklarının Sınıflandırılması

ÖABT adayları için bu bozuklukları doğru kategorize etmek, sınav sorularını çözmenin anahtarıdır.

1. Konuşma Bozuklukları (Sesletim ve Akıcılık)

Konuşma bozuklukları, seslerin üretimi, hızı ve ritmi ile ilgilidir:

• Artikülasyon (Sesletim) Bozukluğu: Kişinin konuşma seslerini (r, s, l gibi) hatalı üretmesidir. "Araba" yerine "Ayaba" denmesi bir artikülasyon sorunudur.

• Fonolojik Bozukluk: Bireyin sesleri üretebilmesine rağmen, dilin ses sistemini ve kurallarını kavrayamamasıdır. Seslerin yerini değiştirme veya düşürme sıktır.

• Akıcılık Bozuklukları (Kekemelik ve Hızlı-Bozuk Konuşma): Konuşmanın ritminde, hızında ve akışında meydana gelen kesintilerdir.

• Ses Bozuklukları: Sesin perdesi, şiddeti veya kalitesindeki (boğukluk, hırıltı) anormalliklerdir.

2. Dil Bozuklukları (Anlama ve İfade Etme)

Dil bozuklukları, mesajın içeriği ve kurallarıyla ilgilidir:

• Gecikmiş Dil ve Konuşma: Çocuğun dil gelişim basamaklarının (babıldama, tek sözcük, cümle kurma) yaşıtlarından belirgin şekilde geride olmasıdır.

• Özgül Dil Bozukluğu (ÖDB): İşitme kaybı, zeka geriliği veya nörolojik bir sorun olmaksızın sadece dil becerilerinde görülen güçlüklerdir.

• Afazi: Beyindeki dil merkezlerinin hasar görmesi sonucu oluşan dil kaybıdır (Genellikle yetişkinlerde inme sonrası görülse de çocukluk çağı afazileri de mevcuttur).

Dilin Bileşenleri: ÖABT'nin Vazgeçilmez Teknik Bilgileri

Bir özel eğitim öğretmeni, müdahale planı hazırlarken dilin şu beş bileşenini analiz etmelidir:

1. Fonoloji (Ses Bilgisi): Dilin ses birimlerini incelemek.

2. Morfoloji (Biçim Bilgisi): Ekler ve kelime yapısı (Örn: "Gel-iyor-um").

3. Sentaks (Söz Dizimi): Cümle kurma kuralları.

4. Semantik (Anlam Bilgisi): Kelime dağarcığı ve kavram bilgisi.

5. Pragmatik (Kullanım Bilgisi): Dilin sosyal bağlamda kullanımı (Sıra bekleme, göz teması, şaka anlama).

Atp Özel Eğitim’de Terapi Yaklaşımları ve Müdahale Stratejileri

Dil ve konuşma güçlüğü yaşayan bireylerde "bekle ve gör" yaklaşımı büyük bir hatadır. Kurumumuzda uygulanan bilimsel yöntemler şunlardır:

Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemleri (ADİS)

Konuşma becerisi henüz gelişmemiş veya kalıcı olarak sınırlı olan bireyler için:

• PECS (Picture Exchange Communication System): Resim değiş tokuşuna dayalı sistem.

• İşaret Dili ve Doğal İşaretler.

• Konuşma Üreten Cihazlar (VOCA): Tabletlere yüklenen özel yazılımlar sayesinde çocuğun resimlere basarak sesli iletişim kurması.

Doğal Dil Öğretim Stratejileri

Atp Özel Eğitim olarak eğitimin çocuğun doğal ortamında sürmesini önemsiyoruz:

• Model Olma: Çocuğun söylediğini doğru şekilde tekrar etme.

• Genişletme: Çocuk "Top" dediğinde, "Evet, büyük kırmızı top" diyerek cümleyi zenginleştirme.

• Fırsat Öğretimi: Çocuğun ulaşamayacağı bir yere sevdiği oyuncağı koyarak onu istekte bulunmaya (iletişim başlatmaya) teşvik etme.

Dil ve Konuşma Güçlüğü Olan Çocukların Okul Başarısı

Dil bozuklukları, ileride Özgül Öğrenme Güçlüğü (Disleksi) riskini de beraberinde getirir. Çünkü okuma-yazma süreci aslında seslerin görsel sembollere dönüştürülmesidir. Atp Özel Eğitim uzmanları, okul öncesi dönemdeki fonolojik farkındalık eğitiminin, ilkokuldaki akademik başarının %70’ini garanti ettiğini belirtmektedir.

Atp Özel Eğitim’in Farkı: Multidisipliner Bakış

Bizim için bir "kekemelik" sadece konuşma terapisi değildir; aynı zamanda özgüven yönetimi ve kaygı terapisidir. Dil ve konuşma terapistlerimiz, özel eğitim öğretmenlerimiz ve psikologlarımızla koordineli çalışarak bireyin sadece konuşmasını değil, "sosyal kabulünü" de hedefliyoruz.

SEO ve Anahtar Kelime Stratejisi

• Odak Kelime: Dil ve Konuşma Güçlüğü Eğitimi

• LSI Anahtar Kelimeler: Kekemelik terapisi teknikleri, gecikmiş konuşma belirtileri, artikülasyon bozukluğu egzersizleri, ÖABT özel eğitim dil ve konuşma notları, Atp Özel Eğitim konuşma terapisi, PECS yöntemi nedir.