UYGULAMALI DAVRANIŞ ANALİZİ (UDA): DAVRANIŞ DEĞİŞTİRMEDE BİLİMSEL MÜKEMMELLİK
Davranışın Bilimi UDA Nedir?
Uygulamalı Davranış Analizi (Applied Behavior Analysis - ABA), sosyal açıdan önemli davranışları değiştirmek için öğrenme ilkelerini sistemli bir şekilde uygulayan ve bu değişikliklerin nedenlerini bilimsel olarak kanıtlayan bir disiplindir. Atp Özel Eğitim olarak biz, davranışın sadece bir "sonuç" değil, bir "iletişim biçimi" olduğuna inanıyoruz. ÖABT adayları için UDA, sınavda %8'lik bir ağırlığa sahip olsa da, aslında tüm özel eğitim pratiklerinin kalbidir.
UDA’nın Yedi Temel Özelliği (Baer, Wolf ve Risley)
Bir müdahalenin UDA sayılabilmesi için yedi temel boyuta sahip olması gerekir. ÖABT'de bu boyutlar sıkça sorulur:
-
Uygulamalı (Applied): Toplumsal açıdan önemli davranışlara odaklanır.
-
Davranışsal (Behavioral): Ölçülebilir ve gözlenebilir davranışlarla ilgilenir.
-
Analitik (Analytic): Davranışın kontrolünü deneysel olarak kanıtlar.
-
Teknolojik (Technological): Uygulama, başkaları tarafından tekrarlanabilecek kadar açık yazılır.
-
Kavramsal Sistematik (Conceptually Systematic): Davranış ilkelerine dayalıdır.
-
Etkili (Effective): Pratik sonuçlar üretir.
-
Genellenebilir (Generality): Davranış farklı ortamlarda ve zamanlarda devam eder.
Davranışın İşlevleri: Neden Yapıyor?
Davranış değiştirme sürecine girmeden önce, davranışın nedenini anlamak (İşlevsel Değerlendirme) şarttır. Bir çocuk problem davranışı dört ana nedenden biri için sergiler:
-
İlgi Elde Etme: Yetişkinin veya akranın dikkatini çekmek.
-
Kaçma/Kaçınma: Zor bir görevden veya istenmeyen bir durumdan uzaklaşmak.
-
Nesne/Etkinlik Elde Etme: İstediği bir oyuncağa veya yiyeceğe ulaşmak.
-
Duyusal (Otomatik) Pekiştirme: Davranışın kendisinden haz almak (sallanma, parmak emme vb.).
Pekiştirme ve Ceza Süreçleri: Davranışı Şekillendirme
ÖABT adaylarının en çok karıştırdığı bölüm olan pekiştirme tarifeleri ve türleri, Atp Özel Eğitim müfredatında hassasiyetle uygulanır:
Olumlu ve Olumsuz Pekiştirme
-
Olumlu Pekiştirme: Davranış sonrası ortama hoşa giden bir uyaranın eklenmesi (Aferin demek, jeton vermek).
-
Olumsuz Pekiştirme: Davranış sonrası ortamdan rahatsız edici bir uyaranın çıkarılması (Ödevini bitiren çocuğun sebze yeme zorunluluğunun kalkması). Not: Olumsuz pekiştirme bir ceza değildir, davranışın sıklığını artırır.
Pekiştirme Tarifeleri
-
Sürekli Pekiştirme: Yeni bir beceri öğretilirken kullanılır.
-
Aralıklı Pekiştirme: Öğrenilen becerinin kalıcılığını sağlamak için kullanılır. (Sabit oranlı, değişken oranlı, sabit aralıklı, değişken aralıklı).
Yeni Davranış Kazandırma Teknikleri
Bir çocukta hiç olmayan bir davranışı nasıl geliştiririz? İşte UDA'nın mucizevi teknikleri:
-
Şekil Verme (Shaping): Hedef davranışa adım adım yaklaşan tepkilerin pekiştirilmesi.
-
Zincirleme (Chaining): Karmaşık bir becerinin (el yıkama gibi) analiz edilerek (Beceri Analizi) sırayla öğretilmesi.
-
İleriye Zincirleme: İlk adımdan başlanır.
-
Geriye Zincirleme: Son adımdan başlanır (Çocuğun başarı hissini tatması için etkilidir).
-
-
İpucu ve İpucunun Silikleştirilmesi: Fiziksel yardım, model olma veya sözel ipuçlarının zamanla çekilmesi.
Problem Davranışları Azaltma Yöntemleri
Atp Özel Eğitim olarak ceza yerine "Ayrımlı Pekiştirme" yöntemlerini öncelikliyoruz:
-
Diğer Davranışların Ayrımlı Pekiştirilmesi (DDAP): Problem davranış dışındaki tüm davranışların pekiştirilmesi.
-
Alternatif Davranışların Ayrımlı Pekiştirilmesi (ADAP): Problem davranışın yerine geçecek olumlu bir davranışın öğretilmesi.
-
Uyumsuz Davranışların Ayrımlı Pekiştirilmesi (UDAP): Problem davranışla aynı anda yapılması imkansız olan bir davranışın pekiştirilmesi (Ellerini ısıran çocuğa elleriyle alkış yapmayı öğretmek).
Veri Toplama ve Grafik Çizimi
Bilimsel dayanaklılık için veri toplamak şarttır.
-
Olay Kaydı: Davranışın kaç kez yapıldığı.
-
Süre Kaydı: Davranışın ne kadar sürdüğü.
-
Zaman Aralığı Kaydı: Belirli zaman dilimlerinde davranışın olup olmadığı.
Atp Özel Eğitim’in UDA Uygulama Farkı
Biz sadece sınıf içinde "Dönüştürülebilir Sembol Sistemi" (Jeton Ekonomisi) uygulamıyoruz; aynı zamanda ailelere "Evde Davranış Yönetimi" eğitimleri vererek okul ve ev arasındaki tutarlılığı sağlıyoruz. Kurumumuzda her öğrencinin "Davranış Müdahale Planı" (DMP) veri odaklı güncellenir.
Geleceği Birlikte Şekillendiriyoruz, Atama Yeşilini Bu Sene Yakıyoruz!
ATP Özel Eğitim
İlgili Konular
Yılın En İyi Uzaktan Eğitim Platformu
ÖABT Beden Eğitimi Öğretmenliği alanında, Türkiye çapında en tanınmış ve alt yapısı en sağlam olan eğitim platformu: ATP Özel Eğitim. ÖABT'ye hazırlık sürecinde siz değerli öğretmenlere profesyonel şekilde yol arkadaşlığı etmeyi ilke ediniyoruz.
Sınav Dereceleri
S.S.S.
Sıkça Sorulan
Sıkça Sorulan
Sorular.
Ana sayfadaki Profil Simgesine tıklayarak gerekli bilgileri doldurmanız ve sisteme kaydolmanız gerekmektedir. Bu bilgiler genellikle ad-soyad, e-post gibi temel bilgileri içermektedir.
Sistemimizdeki TC Kimlik Numarası talebi, özellikle kitapların kopyalanmasını ve korsan basımı önlemek amacıyla istenmektedir. Bu sayede, öğrencilerimize daha güvenli bir alışveriş deneyimi sunmayı ve emeklerinin karşılığını korumayı hedeflemekteyiz. Kimlik numaranız sadece doğrulama için geçerlidir, herhangi bir yerde kayıt altına alınmaz. Herhangi bir konuda endişeniz veya sorunuz varsa, lütfen bizimle iletişime geçmekten çekinmeyin. Öğrenci memnuniyeti önceliğimizdir ve sizlere daha iyi hizmet verebilmek için elimizden gelenin en iyisini yapmaya devam edeceğiz.
Hayır, hesabınızla aynı anda yalnızca bir cihazdan giriş yapabilirsiniz.
Geleceği Birlikte Şekillendiriyoruz, Atama Yeşilini Bu Sene Yakıyoruz!
Özel Eğitim ÖABT ve Özel Eğitim AGS Nedir? Öğretmen Adayları İçin Kapsamlı Rehber
Özel eğitim öğretmeni olma yolunda ilerleyen adaylar için sınav sisteminde önemli değişiklikler yaşanıyor. Özellikle 2025 yılı itibarıyla hayatımıza giren Akademi Giriş Sınavı (AGS), mevcut Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi (ÖABT) ile birlikte yeni bir dönemin kapılarını araladı. Peki, Özel Eğitim ÖABT ve AGS tam olarak nedir? Aralarındaki farklar nelerdir?
Özel Eğitim ÖABT Nedir?
Özel Eğitim ÖABT, üniversitelerin Özel Eğitim Öğretmenliği bölümünden mezun olan adayların, alan bilgilerini ölçmek amacıyla girdikleri bir sınavdır. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından düzenlenen bu sınav, adayın mezun olduğu branştaki akademik yeterliliğini test eder.
Özel Eğitim ÖABT Sınav Kapsamı
- Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu
- Öğrenme Güçlüğü ve Dikkat Eksikliği
- İşitme ve Görme Yetersizliği
- Özel Eğitimde Değerlendirme ve Program Geliştirme
- Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı (BEP) Hazırlama
- Davranış Yönetimi ve Erken Çocuklukta Özel Eğitim
Özel Eğitim AGS (Akademi Giriş Sınavı) Nedir?
Özel Eğitim AGS, Milli Eğitim Akademisi'ne alınacak öğretmen adaylarını belirlemek için uygulanan yeni nesil bir seçme sınavıdır. Yeni Öğretmenlik Mesleği Kanunu ile birlikte, artık doğrudan atama yerine "Akademi Eğitimi" süreci getirilmiştir. AGS, bu akademiye girişin ilk basamağını oluşturur.
Bu sınavda adaylar, sadece alan bilgisiyle değil, aynı zamanda öğretmenlik mesleğine yatkınlıklarını ölçen genel yetenek ve formasyon içerikli sorularla da karşılaşırlar.
Özel Eğitim ÖABT ve AGS Arasındaki Farklar
| Özellik | Özel Eğitim ÖABT | Özel Eğitim AGS |
|---|---|---|
| Temel Amaç | Alan bilgisini ve akademik uzmanlığı ölçer. | Milli Eğitim Akademisi'ne giriş için puan oluşturur. |
| Süreç | Puan üstünlüğüne göre tercih yapılır. | Puan sonrası hazırlık eğitimi (akademi) başlar. |
| İçerik | Derinlemesine branş soruları. | Alan bilgisi + Öğretmenlik temel yetenekleri. |
Öğretmen Adayları Hangi Sınava Hazırlanmalı?
Güncel düzenlemelerle birlikte, Özel Eğitim Öğretmenliği atamalarında AGS puanı kritik bir eşik haline gelmiştir. Adayların hem alan bilgilerini taze tutmaları hem de Milli Eğitim Akademisi'nin standartlarına uyum sağlayacak genel öğretmenlik becerilerini geliştirmeleri gerekmektedir.
Önemli Not: Sınav içerikleri ve puan ağırlıkları, MEB ve ÖSYM tarafından yapılan yıllık duyurularla güncellenebilir. Bu nedenle resmi kılavuzları takip etmek hayati önem taşır.
Özel Eğitim Atamaları İçin Öneriler
- Güncel Literatürü Takip Edin: Özel eğitimde kullanılan yeni yöntem ve teknikler sınavda soru olarak gelebilir.
- BEP ve Yasal Mevzuat: Özel eğitim yönetmelikleri ve BEP hazırlama süreçlerine hakim olun.
- Soru Çözüm Stratejisi: Hem AGS hem de ÖABT formatındaki çıkmış soruları analiz ederek çalışma planı oluşturun.
Özel Eğitim ÖABT ve AGS süreçleri hakkında daha fazla bilgi almak ve güncel atama puanlarını öğrenmek için sitemizi takipte kalın.